f enerliyim ve de amlıyım capsli

gandalf, bir istari ya da orta dünya büyücüsüdür. ölümsüz topraklar'da gandalf, olórin adlı bir maia ruhuydu ve rüyaların efendisi irmo'nun bahçelerinde (lorien) yaşıyor ve sık sık merhametli nienna'yı ziyaret ediyordu.

güneşin üçüncü çağının 1000. yılında istari ya da orta dünya'ya gönderilen 5 büyücüden biri olmak üzere seçildi. batı dillerinde gri gandalf, elf dilinde mithrandir ya da "gri gezgin", cüce dilinde tharkûn ve harad dilinde de incánus adıyla tanınıyordu. dış görünüşü, büyük bir pelerin ile sivri uçlu bir şapka giymiş ve elinde bir asa taşıyan, sakallı yaşlı bir adam biçimindeydi.

gri liman'a vardığında círdan ona, narya ya da "ateş yüzüğü"nü verdi. bu yüzük soğumuş, korkmuş bedenlerin ruhunu tutuşturur ve cesaretlendirirdi. iki bin yıldan uzun bir süre boyunca gandalf, orta dünya'da etkisini arttıran kötü güçler ile savaştı.

2941 yılında, ejderha smaug'un öldürülmesiyle sonuçlanan yalnız dağ seferi'nin ilham kaynağı oldu. bu sefer sırasında gandalf glamdring adlı kılıcı, bilbo baggins ise tek yüzük'ü buldu.

3018 yılında frodo baggins'in yanına gelen gandalf, yüzük seferi'ni başlattı. rivendell'de yüzük kardeşliği'nin lideri olarak seçildi ve kardeşliği pek çok tehlikeden kurtararak yollarına devam etmelerini sağladı. bu sırada khazad-dûm köprüsü savaşı'nda, moria'nın balrog'u ile yaptığı ölümcül mücadelede kayboldu. fakat büyücünün ruhu, hiçbir silahtan zarar görmeyen ve ışık saçan ak gandalf olarak dirildi. böylece ak saruman'ın ünvanı elinden alınmış oldu.

yüzük savaşında, gölgeyele (shadowfax) adlı atını süren ak gandalf her yerdeydi: rohan kralı théoden'in ilham kaynağı, isengard'da saruman'ın sonunun hazırlayıcısı ve minas tirith kapılarında cadı kralın durdurucusu hep o oldu. yüzük taşıyıcısı tek yüzüğü yokederken, gandalf mordor'un kara kapısı önünde batı ordusunun komutanları ile birlikteydi.

savaştan sonra gandalf, aragorn ile gondor'un yeniden birleşmesini sağladı ve 3021 yılında yüzük koruyucularının son yolculuğuna katılarak ölümsüz topraklara döndü.