albert einstein

albert einstein (14 mart 1879 - 18 nisan 1955) ,

alman asıllı fizikçi
20. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçisi olarak nitelenebilir. görelilik kurdıbını geliştirmiş, kuantum mekaniği, istatistiksel mekanik ve kozmoloji dallarına önemli katkılar sağlamıştır. kuramsal fiziğine katkılarından ve fotoelektrik etki olayına getirdiği açıklamadan dolayı 1921 nobel fizik ödülü'ne layık görülmüştür. (nobel ödülü'nün ve nobel komitesi'nin o zamanki ilkeleri doğrultusunda, bugün en önemli katkısı olarak nitelendirilen görecelik kuramı fazla kuramsal bulunmuş ve ödülde açıkça söz konusu edilmemiştir.)

ulm'da doğdu. çocukluğunu münih'de geçirdi ve ilk öğrenimini burada yaptı. lise öğrenimini 1894'te isviçre'de tamamladı ve 1896'da zürih politeknik enstitüsü'ne (eth) girdi. albert einstein sonradan i̇sviçre vatandaşı oldu ve sırp asıllı bir kız öğrenci ile evlendi. sonra bern'de federal patent dairesinde görev aldı. bu görevden arta kalan zamanlarda çağdaş fizikte ortaya atılmaya başlanan problemler üzerinde düşünmek fırsatını buldu. önce atomun yapısı ve max planck'ın kuvantum teorisi ile ilgilendi. brown hareketine ihtimaller hesabını uygulayarak bunun teorisini kurdu ve avogadro sayısının değerini hesaplayarak teorisini test etti. kuvantum teorisinin önemini ilk anlayan fizikçilerden birisi oldu ve bunu ışıma enerjisine uyguladı. bu da onun, ışık tanecikleri veya fotonlar hipotezini kurmasını sağladı. bu yoldan fotoelektrik olayını açıklayabildi. bu çalışmalarını açıklayan ve 1905 yılında "annalen der phygib" dergisinde yayımlanan iki yazısından başka, üçüncü bir yazısı daha çıktı ve bu yazıda görecelik teorisinin temelini attı. teorileri sert tartışmalara yol açtı. 1909'da zürih üniversitesi'nde öğretim görevlisi oldu. prag'da bir yıl kaldıktan sonra, zürih politeknik enstitüsü'nde profesör oldu. 1913'de berlin kaiser-wilhelm enstitüsünde ders verdi ve prusya bilimler akademisine üye seçildi. isviçre vatandaşı olarak 1. dünya savaşı'nda tarafsız kaldı.

ikinci defa, bu kez akrabası olan bir kadınla, evlendi; bu yirmi yıl içinde birçok özlü inceleme yazısı yayımladı ve bunlarda teorilerini geliştirdi. 1921'de fizik nobel ödülü'nü kazandı.

albert einstein, yabancı ülkelere bir çok gezi yapmakla birlikte 1933'e kadar berlin'de yaşadı. almanya'da yönetime gelen nasyonal sosyalist (nazi) rejimin ırkçı tutumu dolayısıyla, pek çok musevi asıllı bilim adamı gibi o da almanya'dan ayrıldı. paris'te college de france'ta ders verdi; burdan belçika'ya oradan da ingiltere'ye geçti. son olarak amerika birleşik devletleri'ne giderek princeton üniversitesi kampüsünde etkinlik gösteren institute for advanced study'de (ileri araştırma enstitüsü) profesör oldu. 1940 yılında amerikan yurttaşlığına geçti. 1955'de princeton'da öldü.

fizik alanındaki çalışmaları modern bilimi büyük ölçüde etkiledi. kendisi özellikle zaman ve uzay için düzenlenmiş bağlılık (izafiyet) teorisiyle tanındı. bu teori üç bölüme ayrılır: newton mekaniğinin yasalarını değiştiren ve kütle ile enerjinin eşdeğerli olduğunu öne süren sınırlı bağlılık (1905); eğrisel ve sonlu olarak düşünülen dört boyutlu bir evrene ait çekim teorisini veren genel bağlılık (1916); elektro-manyetizma ve yerçekimini aynı alanda birleştiren daha geniş kapsamlı teori denemeleri. albert einstein, ilk iki teorinin geçerliliği atom fiziği ve astronomi alanında yapılan deneylerle çok başarılı bir biçimde sınanmıştır; çağdaş fiziğin temel taşları arasında yer alırlar. söylediği güzel bir söz vardır "ben atomu iyi bir şey için keşfettim, insanlar atomla birbirlerini öldürüyorlar"