zeybek

arkadaş öncelikle Zeybeğin yunan oyunu olduğunu söyleyenler için içimden pençinleyerek çıkarttığım küfrü sunayım : senin ecdadını gibeyim.. (oh rahatladım amk)

şimdi de neden bu kadar derinden bir küfür yolladığımın açıklamasını yapacağım. belki biraz uzun olacak ama sonunda özet geçeceğim merak etmeyin..

efendim öncelikle zeybek kelimesinin kökeni tam olarak bilinmemektedir. senin ifade ettiğin şekilde zeybak diye bir kelime hiçbir araştırmacı tarafından dile getirilmemiştir. bunun yerine eski türkçede "say" koruyucu zırh ve sıkı, sağlam anlamlarına gelen "bek"
birleşimi dendiği gibi arapça civa anldıbına gelen "ziybak" kelimesinden de türediğine dair rivayet mevcuttur. fakat kelimenin ilk çıkış noktası hakkında herhangi bir ortak karar bulunmamaktadır.

zeybek kültürü belirli disiplinleri olan bir yapılanmadır. daha açık bir dille konuşmak gerekirse günümüz binlerin hastası olduğu tapınak şovalyeleri tarzında gayet muazzam örgütlenmiş, belirli bir hiyerarşik sistem üzerine oturtulmuş, kızanlığa kabul ve üst kademeye geçiş törenleri mevcut olan ve bu oyunlarına da yansımış bir sistemdir. durup dururken değil belli bir toplumsal ihtiyaç üzerine faaliyette bulunmuş ve misyonunu tamamladıktan sonra kendi kabuklarına çekilmişlerdir.

oyunlarındaki görsel zenginlik sadece dışsal bir güzellikle sınırlı değildir.

zeybek oyunlarındaki sekmeler, yürüyüş ve tartımlar, yere diz vurmalar, zeybeklerin kendilerine olan özgüvenlerinin bir göstergesidir.

zeybek başlangıcında meydanda atılan tur o bölgenin kendisine ait olduğunu belirten bir durumdum. tur sonrasında toprağa el sürmek ona ait olduğunu ve içeriye oyun boyunca her kim girerse onun düşmanı olduğu belirtmek için kullanılır. (gerçekte de efe oyuna başladığında alanda kimse olmaz. olası biri girdiğinde de bu bir savaş sebebi sayılır. kızanlar grup olarak oynarlar). oyun ağır bir tempoda ilerlediği için figürleri gayet iyi bir şekilde izleyebilir. ellerin yukarıda tek ayağın kalkık olduğu sahne düşmanın üzerine çökmek üzere olan şahin figürünü, tek dizin toprağa indiği zamanda düşmanın başının ezildiğinin göstergesidir..

yüzyıllarca birlikte yaşamış iki halk olan rumlar ve türklerin ortak oyun kültürü oluşturması bir ihtimal olsa da içerdiği anlam ve önem doğrultusunda zeybek bu toprakların bizim yöremizin bir oyunudur.

yunanlılar bu konun farkındadır ve onların oyunu olan sirtaki yi milli oyunları ilan etmişlerdir. yunanistanın bazı yörelerinde hasapiko denen kasap dansı yapılır ama bu da bizim ülkemizdeki kasap havası ile aynı formattadır. zeybekle değil..

daha detaylı bilgi edinmek ve zeybek kültürünü öğrenmek istersen ali haydar avcı'nın zeybeklik ve zeybekler tarihi isimli kitabını önemli bir kaynak olarak okuyabilirsin..